Bütçe sabahına azalan risk iştahı ile uyanıyoruz.

TSİ 11:00’de Maliye Bakanlığı, Ekim ayı bütçe gerçekleşmesini açıklayacak. Türkiye’de kamu yönetimi bütçeyi gelir tarafından idare etmeyi tercih ediyor. Bütçe, idare açısından iki seçenek sunuyor:

1. Harcamalar üzerinden gider tarafından, ya da
2. Vergi politikaları üzerinden gelir tarafından.

Her iki kanalın ekonomi üzerindeki etkileri farklı. Sene başında, ertelenen sosyal güvenlik primleri ve beyaz eşyada vergi indirimleri suni şekilde gelirlerde düşük seviye ile sonuçlandı. Örneğin yılın ilk iki çeyreğinde bütçe gelirleri reel %1,8 ve %3,3 oranlarında artış kaydetti. Halbuki %5 oranında büyüyen bir ekonomide daha fazla bütçe geliri elde edilmesi beklenirdi (Şekil 1). Bütçenin gelir tarafından idaresi, kendi içinde disiplini beraberinde getirmekte. Sene başında gelirler düşerken, harcamaların da arttırılması bir anda bütçe açığının %1 civarından çifte katlayarak %2 civarına açılmasıyla sonuçlandı. İster istemez piyasada tereddütle karşılaştık. Ancak teşviklerin sona ermesiyle gelirler normalleşmeye başladı ve bütçe açığı tırmanış eğimlinden çıkarak istikrar kazandı. Üçüncü çeyrekte vergi gelirleri reel %12,1 oranında arttı. Canlı seyreden iktisadi faaliyet, istihdam artışı, vergi gelirleri için iyi kaynaklar. Nominal açıdan enflasyonist ortamda kaydedilen güçlü büyüme de ekonomik hasılayı şişirmekte. Böylece Eylül ayı itibariyle, üçüncü çeyrek hasılası dışarıda tutulduğunda dahi bütçe açığı %1,7 oranına düşmüş görünüyor.

Şekil 1: Türkiye’de ekonomik büyüme ve vergi gelirleri arasındaki ilişki.

Kaynak: Maliye Bakanlığı, TÜİK, Ziraat

Kamu maliyesinden hemen önce TSİ 10:00’da TÜİK, Ağustos ayı istihdam verilerini açıklayacak. Ekonomideki istihdam artışının sürmesini bekliyoruz. İstihdam ve kamu maliyesi bir arada düşünülmesi gereken iktisadi kavramlar (Şekil 2).

Şekil 2: Türkiye’de istihdamın ve doğrudan toplanan vergi gelirlerinin seyri.

Kaynak: Maliye Bakanlığı TÜİK, Ziraat

Yurt-dışında bugün öğleden sonra ABD verilerini izleyeceğiz. TSİ 16:30’da üç farklı veri aynı anda açıklanacak:

  • Tüketici enflasyonunun, “reflasyon” konjonktüründe artışını sürdürmesi muhtemel.
  • Perakende satışların önceki ay kaydedilen güçlü artışı takiben bugün hız kesmesi bekleniyor.
  • FED’in New York Şubesi tarafından açıklanan imalat endeksinin (Empire) yüksek seviyedeki seyrini sürdürmesi muhtemel. Empire, Kasım ayına ilişkin ilk gösterge özelliğinde.

Öğleden sonra ABD’de TSİ 14:00’de KOBİ güven endeksini ve TSİ 16:30’da üretici fiyatları endeksini (ÜFE) gözlemleyeceğiz. ÜFE’nin küresel reflasyon konjonktüründe artışını sürdürmesi bekleniyor. KOBİ güven endeksindeki gelişme ise halihazırdaki vergi reformu yasa tasarısına ilişkin kamuoyunun tepkisini ölçmemizi sağlayacak.

S&P500, vadeli işlemlerde %0,26 oranında değer kaybederken, Dolar / TL kotasyonları 3,8981 seviyesinden geçiyorlar.

Sepet: 4.2478 -0.27%
Doğu Avrupa Kurları: -0.08%
EMFX: 0.02%
DXY: 93.8
Euro: 1.1793 -0.04%
Japon Yeni: 0.25%
Hisse Oynaklığı (VIX): 11.6
Faiz Oynaklığı (MOVE): 47.8
ABD 10 yıl vadeli devlet tahvil faizi: 2.36%
ABD Hisseler: S&P500 -0.23% Vadeli -0.26%
Altın (ons başına) 1281.4
Petrol: 61.5
MSCI Türkiye Endeksi (t-1): 0.91%
Türkiye ETF'i: 0.30%
MSCI Gelişen Piyasalar Hisse (t-1): -0.44%
Çin Şanghay Endeksi (yerel para birimi cinsi): -0.66%

​ ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​