2016 Faaliyet Raporu
RİSK TÜRLERİ İTİBARIYLA UYGULANAN RİSK YÖNETİMİ POLİTİKALARINA İLİŞKİN BİLGİLER İLE RİSK YÖNETİMİ AÇIKLAMALARI

Ziraat Bankası’nda risk yönetimi faaliyetleri, Banka genelinde risk kültürünün yerleştirilmesi, sistem ve insan kaynağının sürekli olarak iyileştirilmesi suretiyle risk yönetimi fonksiyonunun en iyi uygulamalara yaklaştırılması temel ilkesiyle sürdürülmektedir.

Risk yönetimi faaliyetleri; kredi riski, piyasa riski, operasyonel risk ve bilanço riskleri temel başlıklarını kapsamaktadır. Söz konusu risklerin yönetimine ilişkin politika ve uygulama usulleri her bir risk türü bazında Yönetim Kurulu tarafından onaylanan yönetmelik ve kararlar uyarınca gerçekleştirilmekte, faaliyetler risk türlerinin ilişkili olduğu tüm birimlerin katkıları ile eşgüdüm halinde yürütülmektedir.

Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmelik kapsamında maruz kalınan/kalınabilecek riskleri karşılamak için gerekli olan sermayenin tespit edilmesini ve sermaye gereksiniminin/düzeyinin stratejik amaçlar paralelinde değerlendirilmesini sağlayacak bir sistemin kurulması ve idame ettirilmesi amacıyla İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci oluşturulmuştur. BDDK’nın uygulama esasları doğrultusunda yapılan analizler, risk bazında stres testleri/senaryo analizleri ile de desteklenmektedir. Bu kapsamda yılsonları itibarıyla ilgili diğer birimlerin de katkılarıyla hazırlanan Stres Testi ve İSEDES Raporları, Yönetim Kurulu onayının ardından BDDK’ya iletilmektedir.

Banka’da risk yönetimi faaliyetleri içerisinde Basel III düzenlemeleri ile uyumlu olacak şekilde kaldıraç rasyosu hesaplamaları da yapılmakta ve sonuçlar BDDK ve TCMB’ye raporlanmaktadır.

Yine, Basel III likidite düzenlemeleri ile ilgili olarak BDDK tarafından yayınlanan “Bankaların Likidite Karşılama Oranı Hesaplamasına İlişkin Yönetmelik” kapsamında Likidite Karşılama Oranı Raporu hazırlanarak BDDK’ya iletilmektedir.

Kredi Riski
Kredi riski; borçlunun yapılan sözleşme gereklerine uymayarak yükümlülüğünü kısmen veya tamamen zamanında yerine getirememesinden dolayı maruz kalınabilecek kayıp olasılığını ifade etmektedir.

Kredi riski yönetimi; Banka’nın maruz kaldığı kredi risklerinin ortaya konması, söz konusu risklerin tanımlanması, ölçümü, izlenmesi, kontrolü ve raporlanmasına ilişkin faaliyetleri içermektedir.

Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde kredi riskinin ölçümü, Standart Yaklaşım yöntemi kullanılarak yapılmakta ve sonuçlar yasal raporlara konu edilmektedir. Bu kapsamda kredi riskine esas tutar, solo ve konsolide bazda aylık olarak BDDK’ya raporlanmaktadır.

Kredi riski yönetimi faaliyetleri kapsamında; ilgili birimlerce geliştirilen kredi derecelendirme modellerine ilişkin olarak;  istatistiksel yöntemlerle doğruluğun ve performansın ölçümüne yönelik validasyon çalışmaları yürütülmektedir. Ocak 2014 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren İçsel Derecelendirme Bildirim Genelgesine uygun olarak İçsel Derecelendirme Bildirimleri TBB Risk Merkezine aylık olarak raporlanmaktadır. Ayrıca Banka’da, kredi riskine esas tutar hesaplamalarının ileri ölçüm yöntemleri ile de yapılabilmesini teminen Gelişmiş Yöntemlerle Kredi Riski Yönetimi Projesine başlanılmıştır.

Yönetim Kurulu onaylı müşteri segmentleri bazında kredi riski limit ve sinyal değerleri ve portföy bazında bankacılık hesaplarından kaynaklanan karşı taraf kredi riski ve alım satım hesaplarından kaynaklanan karşı taraf kredi riski limit ve sinyal değerleri tespit edilmiş olup, aylık periyotta takip edilmektedir. Banka’nın segment ve portföy bazında taşıyabileceği risk ağırlıklı varlıkları, söz konusu limitlerle sınırlandırılmıştır.

Piyasa Riski
Piyasa riski; Banka’nın alım-satım faaliyetlerine konu ve gerçeğe uygun değerle değerlenen hesap ve pozisyonlarında takip edilen ve piyasa fiyatlarındaki hareketlerden kaynaklı olarak bilanço içi ve dışı kur, emtia, faiz oranı ve hisse senedi pozisyon riski nedeniyle maruz kalabileceği zarar ihtimalini ifade eder.

Ziraat Bankası’nın karşılaşabileceği piyasa risklerinin ortaya konulabilmesi amacıyla, risk ölçümü ve izleme faaliyetleri gerçekleştirilmekte ve sonuçları Banka’nın stratejik karar alma sürecinde dikkate alınmaktadır.

Piyasa riski kontrolünde, Banka’nın alım satım stratejisi paralelinde belirlenen piyasa riskine esas portföyün bugünkü değerini etkileyen piyasa gelişmeleri günlük olarak takip edilmekte, piyasalardaki aşağı ve yukarı yönlü olağan ve olağan dışı hareketlerin portföy üzerindeki etkileri analiz edilmektedir.

Banka’nın günlük faaliyetleri yürütülürken, finansal gücünün piyasalardaki dalgalanma artışından önemli ölçüde etkilenmesini önlemek amacıyla, erken uyarı süreci kapsamında sinyal değerleri takip edilmekte ve risk seviyeleri, limitlerle sınırlandırılmaktadır.

Piyasa riskine esas tutar, yasal sermaye yeterlilik rasyosuna dâhil edilmek üzere Standart Metot yöntemiyle hesaplanmakta ve raporlanmaktadır. Ayrıca, piyasa riskinin ölçümü bağımsız bir danışmanlık firması tarafından uluslararası en iyi uygulamalar çerçevesinde değerlendirilmiş ve uygunluğu onaylanmış olan “Riske Maruz Değer” bazlı içsel model ile de günlük olarak yapılmaktadır. Ayrıca kullanılan modellerin etkinliğini ölçmek amacıyla geriye yönelik test analizleri gerçekleştirilmektedir.

Operasyonel Risk
Operasyonel risk, yetersiz veya başarısız iç süreçler, insanlar ve sistemlerden ya da harici olaylardan kaynaklanan ve yasal riski de kapsayan zarar etme olasılığını ifade etmektedir. Banka genelinde gerçekleşen operasyonel riskler, Operasyonel Risk Kayıp Veri Tabanı vasıtasıyla izlenmektedir. Operasyonel risk için yasal sermaye gereksinimi Temel Gösterge Yaklaşımı yöntemi ile hesaplanmakta ve bunun sonucunda gerekli sermaye miktarı bulunmaktadır.

Banka çalışanları, operasyonel riske ilişkin olarak Banka mevzuatında yer alan esas ve usulleri dikkate alarak, karşılaşılabilecek operasyonel risklere duyarlı bir şekilde, zarar olasılığını azaltacak çalışma ortamının tesis edilmesi politikalarını göz önünde bulunduran bir sorumluluk anlayışı içinde görevlerini yerine getirmektedir.

Banka’da, bütünleşik risk ana çatısının tesis edilmesi amacıyla çalışmalar yürütülmekte, Bilgi Teknolojileri kapsamında gerçekleşen riskler ve alınan aksiyonlar, BT veri tabanı vasıtasıyla takip edilmektedir.

İş Sürekliliği Planı kapsamında, faaliyetlerde meydana gelebilecek kesintilerin yaratabileceği muhtemel riskler ile bunların potansiyel etkilerinin değerlendirildiği “İş Etki Analizi” çalışmaları yapılmaktadır.

Destek hizmeti kuruluşlarından sağlanan hizmetlerin sürekliliğini teminen, hizmet alımlarından kaynaklanabilecek riskler, BDDK tarafından yayımlanan “Bankaların Destek Hizmeti Almalarına İlişkin Yönetmelik” kapsamında değerlendirilmektedir.

Bilanço Riskleri
Bilanço riskleri kapsamında Banka’nın varlık, yükümlülük ve bilanço dışı hesaplarından kaynaklanan risklerinin etkin bir şekilde yönetilmesi hedeflenmektedir. Ziraat Bankası’nın karşılaşabileceği likidite ve bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı risklerinin ortaya konulabilmesi amacıyla, risk ölçümü ve izleme faaliyetleri gerçekleştirilmekte ve sonuçları Banka’nın stratejik karar alma sürecinde dikkate alınmaktadır.

Likidite Riski, fonlamaya ilişkin likidite riski ile piyasaya ilişkin likidite riskinden oluşmaktadır. Fonlamaya ilişkin likidite riski, Banka’nın öngörülebilen ya da öngörülemeyen tüm nakit akışı gereksinimini, günlük operasyonları ya da finansal yapıyı etkilemeksizin gereğince karşılayamaması sonucu Banka’nın zarar etme olasılığını ifade eder. Piyasaya ilişkin likidite riski, piyasalarda derinliğin olmaması veya aşırı dalgalanma nedeniyle Banka’nın herhangi bir pozisyonunu, piyasa fiyatlarından kapatamaması veya dengeleyememesi sonucu maruz kalabileceği zarar olasılığını ifade eder. Faiz oranı riski ise faiz oranlarında meydana gelen değişimlerin, faiz hassasiyeti olan varlıklarda, yükümlülüklerde ve ayrıca bilanço dışı işlemlerde ortaya çıkarabileceği değer kayıpları olarak tanımlanmaktadır.

Ayrıca, Likidite ve Bankacılık Hesaplarından Kaynaklanan Faiz Oranı risklerine ilişkin yasal rasyoların takibi yapılmaktadır. Bunlara ilaveten likidite riski kontrolünde; kaynak ve kullanımlar arasındaki vade uyumsuzlukları, varlık ve yükümlülüklerin kontrata dayalı vadeleri yanında davranışsal vadeleri, Banka’nın normal günlük faaliyetlerini sürdürmesine elverecek nakit ve nakit benzeri birincil derece likit rezerv düzeyi, beklenmedik likidite ihtiyaçlarının giderilmesinde kullanılabilecek Merkez Bankası likidite kolaylıkları, düşük fiyat riskiyle nakde dönüştürme potansiyeline sahip ikincil derece rezervlerin ve organize piyasalardan borçlanma imkanlarının takibi yapılmakta, ayrıca senaryo ve duyarlılık analizi çalışmaları kapsamında olası en kötü durumda Banka’nın likidite ihtiyacının ve buna bağlı olarak oluşabilecek zararın değerlendirilebilmesi amacıyla stres testi uygulanmaktadır.

Bankacılık Hesaplarından Kaynaklanan Faiz Oranı riski kontrolünde; sabit ve değişken faizli kaynak ve kullanımlar arasındaki oran ve vade uyumsuzlukları, varlık ve yükümlülüklerin kontrata dayalı vadeleri yanında davranışsal vadeleri, muhtemel aşağı ve yukarı yönlü, olağan ve olağan dışı faiz oranı değişikliklerinin, faiz marjı ile varlık ve yükümlülüklerin cari değeri üzerindeki etkileri analiz ve takip edilmekte, tesis edilen Türk Lirası ve yabancı para faiz marjları yakından izlenmektedir.

Günlük faaliyetler yürütülürken finansal gücün; piyasalardaki dalgalanma artışından ve nakit giriş ve çıkışlarında yaşanabilecek uyumsuzluklardan önemli ölçüde etkilenmesini önlemek amacıyla erken uyarı süreci kapsamında sinyal değerleri takip edilmekte ve risk seviyeleri limitlerle sınırlandırılmaktadır. Risk limitleri; likidite durumu, hedeflenen getiri düzeyi ve risk iştahı gözetilerek belirlenmekte ve Yönetim Kurulu onayı ile yürürlüğe girmektedir. Banka’nın, düzenli olarak takip edilmekte olan içsel limitlerinde herhangi bir aşım meydana gelmemiştir.